حمید دباشی: وطن کجاست؟

Hamid-Dabashiنامه متین و مستدل آقای عزت الله سحابی خطاب به «هموطنان خارج از کشور»(۱۱ دیماه ۱۳۸۸، جرس) محتوی خیر اندیشی و دور اندیشی یکی از عزیز ترین انسان های مبارز معاصر ماست که طبیعی است که برای بسیاری از ما جای تامل و توجه دارد. این نامه را شاید بتوان بعد از بیانه شماره ۱۷ آقای میر حسین موسوی مهمترین متن جنبش سبز در دیماه ۱۳۸۸ دانست. در عین حال مقاله مهم آقای آرش جودکی در جواب به آقای سحابی نیز، «نامه يک هموطن خارج از کشور به عزت الله سحابی» (۱۹ دیماه ۱۳۸۸، گویا) به مساله ظریف ولی حیاتی در گذار ما مردم به سوی نهادینه شدن دموکراسی در ایران اشارات دارد که به نوبه خود نیز همردیف فرمایشات آقای سحابی در خور ملاحظه است.

در یکی از حساس ترین مراحل جنبش سبز نامه آقای سحابی سفارش اکید و موجه دارد بر اینکه ما بر «احساسات، روحیات و دغدغه‌های فردی‌» خود غلبه کنیم «و آنها را به نفع یک حرکت منطقی و تدریجی» به کار ببریم. خطاب به طبقه جوان بخصوص آقای سحابی سفارش اکید دارند که «با همه حقی که در عصبانی و احساساتی شدن در زیر فشارها و سرکوب‌ها و دروغ‌ها و تهمت‌ها دارند، به خاطر نسل خودشان و آینده مردم و مملکت‌شان باید برخوردهای ولو واکنشی و احساسات پاک‌شان را کنترل کنند و درس‌های تاریخ پرفراز و نشیب و مملو از درد و رنج و هزینه‌های بسیار ایران عزیز را آویزه گوش‌شان نمایند و الا صداقت و شجاعت ستودنی و قابل احترام‌شان برای دستیابی به آزادی و عدالت کافی نیست.»

اما در جواب به این سفارش، آقای جودکی با دقت اشاره میکنند به این تحلیل روانی – اجتماعی که جامعه استبداد زده ما مبتلا به ترسی مزمن شده است، و ما «می‌ترسيم تا مبادا حکومتِ ترسناکی که از خودش هميشه می‌ترساندمان ديگر نباشد که بترساندمان.» و اضافه میکنند که ما مردم نه فقط از خود این حکومت قداره بندان می‌ترسيم بلکه از تصور بعد از ان هم میترسیم: «و اين يعنی چيرگی ترس، يعنی به سرمنزلِ نهايی رساندنِ ترسی بيرونی با درونی کردن آن.» آقای جودکی معتقدند که این ترس بر تفسير آقای سحابی از وضعيت کنونی ما نیزسایه انداخته و حتی خدشه‌دار کرده است. «ترسی که از آن می‌گويم،» ایشان خاطر نشان میکنند، «اما ترسويی فردی نيست، واهمه‌ای است عمومی و چه بسا ناخودآگاه.»

دو نقطه نظر بظاهر مخالف آقایان سحابی و جودکی مثل دو لنز یک دوربین هستند، خطاهای بصری یکدیگر را میپوشانند و بر صحت و سلامت دید ما میافزایند. دور اندیشی آقای سحابی بحق و دقیق ولی مبتنی بر و ناشی از ترسی مزمن است که حکومت قداره بندان بر مرز و بوم ما نهادینه ذهن ایشان و ما کرده است. تحلیل روانی-اجتماعی آقای جودکی درست و دقیق ولی منبعث و متأثر از بیصبری و عصبانیت بحق ایشان از وقاحت حاکم بر جان و حرمت مردم ماست. ما جهان پیرامون خودمان، نهضت سبز مردم ایران، و راهکردهای پیش رویمان را بهترو دقیقتر میبینیم وقتی که هر دو این مواضع را مثل دو چشم یک انسان کنار هم و یا مثل دو لنز یک دوربین پشت سر هم قرار دهیم. اگر ما «در ایران» میبودیم و فقط فرمایش آقای سحابی را میخوا ندیم و یا بر عکس «در خارج» باشیم و فقط مقاله آقای جودکی را مطا لعه میکردیم در هر دو صورت نیمی از حقیقت را بیشتر نمیدیدیم.

حد متعین بین فرمایشات آقایان سحابی و جودکی بنا بر این این بعد مکانی «درون کشور» و «بیرون کشور» است که بین دو مطلب ایشان مفروض مانده است. ولی آیا این بعد مکانی صرفا بستر این دو دیدگاه بظاهر متفاوت ولی در واقع مکمل است و یا نافی آنها–و اگر ما قائل به حذف این بعد مکانی باشیم و کل تضاد بین «درون» و «برون» کشور را از میان برداریم آیا به بعد سوم و درک صریحتری از مکان وقوع و بستر حرکت جنبش سبز مردم ایران نخواهیم رسید–جنبشی که نه فقط در «داخل ایران» که در «خارج ایران» هم هست و در نتیجه کل تضاد مفروض بین «درون و بیرون» را از حیطه اعتبار ساقط میکند.

در فحوی مستتر بین این دو منطق آقایان سحابی و جودکی وجه مشترکی هست در مورد مکان وجودی (نه ماهوی) آنجاییکه ما از ان معمولا به اسم «وطن» یاد میکنیم. آقای سحابی مطلبشان را خطاب به «هموطنان خارج از کشور» ایراد میفرمایند و آقای جودکی هم جوابشان را تحت عنوان «»نامه يک هموطن خارج از کشور» مینویسند. ولی آیا این تضاد مفروض بین «درون و برون وطن» هنوز هم محلی از اعراب دارد؟ امروز مردم ما در ایران همچنان که در چهار گوشه جهان صبح از خواب برمیخیزند و اخبار دقیق کشورشان را از حوزه مجازی و سایتهای اینترنتی مثل «جرس» یا «مردمک» یا «گویا» یا «خودنویس» و دهها سایت مشابه دیگر و بعضآ حتی از BBC میگیرند و با کسانی که به این منابع دسترسی ندارند شریک میشوند. تمام منابع رسمی خبری طاق و جفت جمهوری اسلامی روی هم دو پول برای احدی چه «در داخل» و «چه در خارج» ایران معنی و اعتبار ندارد. درست است که میر حسین موسوی و مهدی کروبی و محمد خاتمی و زهرا رهنورد و حسین شریعتمداری و فاطمه رجبی در تهران هستند، ولی ابراهیم نبوی در بلژیک است، عبدالکریم سروش در واشنگتن، شکوه میرزادگی در کالورادو ، شاهین نجفی در آلمان، مسعود بهنود در لندن، اکبر گنجی در نیو یورک، نیک آهنگ کوثر در کانادا، محسن مخملباف در پاریس، شیرین عبادی در فرودگاهی بین اروپا و امریکا، و مسیح علینژاد در فیس بوک. در این شرایط «درون کشور» کجا و «برون از کشور» کجاست؟

همین معنی توامان مفروض را بین «درون و برون» ما بعضا اینطور هم میشنویم که مثلا «بدنه اصلی جنبش سبز» در «داخل ایران» است ولی برای «ایرانیان مقیم خارج» هم بهر حال سهم و نقشی هست. بعضی مواقع هم برخی تعارفات و مجاملات وارد حرفهای ما میشود دال بر اینکه «نقش اصلی» را مردم «در داخل ایران» انجام میدهند، و یا بر عکس «نقش ایرانیان مقیم خارج از کشور» بسیار حیاتی است. کل این تضاد استعاری بین «خارج» و «داخل» کشوردر دنیای امروز دیگرکاذب و زائد است، باقیمانده عاطفه های بومی گرای قرن و حتی قرون پیش، و نماد برجسته»فتیشزه شدن» (بتوارگی) مقوله «میهن» و استعارات «درون و بیرون» است ، و بدون توجه به عواقب تلویحی این پدیده و عوارض آن در فرهنگ سیاسی ما به جنبش سبز مردم ایران لطمه خواهد خورد.

منظور از بتوارگی («فتیشیسم») پروسه ای است که طی آن شی يا مفهومی از ذات وجودی خود تهی و از خصلتی استعارتی پرمیشود، و در پی آن دگردیسی عینیت نوين و دیگرگونه ای میابد، و مالا برآن عینيت ساختگی خواص متافیزیکی و حتی جادویی مترتب میشود – مثل ساختن يا تراشيدن بتی از چوب یا سنگ که معنی وجودیش دیگر از جنس یا اجزا متشکله ان مستقل شده باشد و خواصی ماوراءالطبیعه بدان منسوب شود. در تاریخنگاری ادیان برخی جامعه شناسان مثل «اوگوست کنت» به نوعی تحول و تطور اشیا بتواره به نظام های «چند-خدایی» («پولیتایسم») و از آن پس «تک خدایی» («مونوتایسم») قائل شده اند. برخی از مردمشناسان معتقدند که نشانه های بتوارگی همچنان در ادیان پیشرفته (از نظر قدمت و حضور تاریخی) نيز تداوم دارد، و برای نمونه به نقش و اهمیت اشیای بتواره مثل «صلیب» در مسیحیت اشاره میکنند. در قرن نوزدهم کارل مارکس مفهوم «بتوارگی» را به «بتوارگی کالا» تعمیم داد تا پروسه از خود بیگانگی محصول کار را از خود کار و شخص کارگر خاطر نشان کند. در قرن بیستم هم زیگموند فروید مفهوم بتوارگی را نوعی «پارافیلیا» دانست که در ان جسم بیجانی معبود و معشوق و محمل غریزه های جنسی یک شخص قرار میگیرد. بهر حال منظور من از «بتوارگی» استعاره های «درون و بیرون وطن» ان است که این مفاهیم و استعارات دیگر از معا نی اولیه و جغرافیایی و حتی قیود جا و مکانی خود بتدریج تهی شده و اعتباری قائم به ذات و تجریدی پیدا کرده و مبدل به طلسمی جادویی میشوند که دیگر از دایره خرد نقاد ما بدور افتاده و وارد معبدی از مقدسات و متبرکات میگردند. صرف این استحاله ها البته منحصر به ایران و ایرانیان و یا حتی مقوله «درون و بیرون وطن نیست». ولی من در اینجا منظورم بیشتر متوجه عواقب این بتوارگی قیود مکانی متصل به «وطن» در کل یک فرهنگ سیاسی مترتب بر آن است.

تصور وجود اصل و فرعی بر مردم ایران هر کجای عالم که باشند تصور باطلی است و مبتنی بر بتوارگی استعاره مکانی «داخل» و غریبه نمایی استعاره «خارج» است–هر دو سوی این دوگانگی کاذب هم ناشی از تهرانمرکزی بودن کل تصور ماست از ایران. یک ایرانی مقیم «خرم اباد» همان قدر از این تضاد کاذب بدور است که یک ایرانی مقیم «استکهلم.» آن سوی بتوارگی استعارات «داخل و خارج» مفهوم معتبری از «وطن» هست و باید به جستجوی آن پرداخت که در آن برخی ایرانیان در بروجرد، برخی در تهران و برخی در نیو یورک زندگی میکنند–و همه آنها هم دلشان برای آبادی و آزادی ایران میطپد و چه بسا در همین لحظه هم مچ بند سبزی به دست دارند.

استعاره «داخل و خارج» همچنین متضمن دو مفهوم عقب مانده «بومی گرایی» در داخل و «غربت» در خارج است، که بطور کلی با تجارب تاریخی ما مردم ایران منافات داشته و از زندگی فعال و خلاق و درگیر تاریخ و جهان نیز بدور است. استعاره «داخل» تلویحا تجارب جهانشمول و جهانشهری زندگی اجتماعی ما را در ایران نادیده میگیرد و به نوعی بومی گرایی کاذب قائل میشود، همانطور که استعاره «خارج» که بالتبع مرادف مقوله «غربت» است ما را در دام حاشیه نشینی دوگانه و باصطلاح «از آنجا رانده از اینجا مانده» مبتلی میکند. ما نه در ایران زندگی بومی و بریده از بادها و بارانهای پربرکت جهان داشته ایم و نه در محل زندگیمان در اقصی نقاط جهان حاشیه نشینان زائدی بوده ایم مصون از تند باد حوادث پیرامونمان. ما همیشه وطنمان را در جهان و جهان را در وطنمان دیده ایم و این تلقی و تلاقی توامان ایران و جهان در واقع منشا اندیشه های کیهانی و جهانشمول و جهانشهری ما در طول قرون و اعصار بوده است.

بر بتوارگی افراطی مفهوم «وطن»و قیود مترتب بر آن عوآرض عدیده دیگری هم جاری است. شاید بتوان بتوارگی مفهوم «وطن» در شعر و ادبیات دوره مشروطه («از خون جوانان وطن لاله دمیده» عآرف قزوینی) بدین سورا خود ناشی از جامعه در آن واحد استبداد و استعمار زاده ما دانست، چرا که چون در فرهنگ سیاسی ما مفهوم «شهروند ایرانی» هنوز نهادینه نشده نوعی تفریط در عواطف تعلقات «ملی» و بالتبع نوعی آرمانگرایی تهی از واقعیت و شهید پروری و کیش شخصییت در ما مشاهده میشود–درست مثل شخص عاشقی که چون هنوز به معشوق خود نرسیده مرتب در وصف چشم و ابرو ی او اشعار عاشقانه میسراید. صرف لفظ مرسوم «وطن-پرستی» به صراحت هر چه تمامتر از استحاله بتوارگی «وطن» حکایت میکند.

بتوارگی استعاره «وطن» در حیطه یک مفهوم محدود نمیماند و مانند رطوبت در کل بافت یک نظام اندیشه و عمل نفوذ میکند و متضمن ریزش کل یک فرهنگ سیاسی به تفکر و عملکردی تجریدی و مطلق گراست که از ان طبیعتا شاهنشاهان آریامهری، امامان امت، اولیا مطلقه فقیه، روشنفکران مطلق گرای دینی و یا سکولار لجوج و کلی باف و جزم اندیش میزاید. هرمنوتیک برآمده از این فرهنگ مطلق گرای کلان باف متکبر دیر باور و خود محور دستگاه تعبیر و تفسیری است از بیخ و بن بری از تاریخ ، بریده از فرهنگ جاری، و گمگشته در وادی مفاهیم مجرد متافیزیک–چنانکه هیچ خبری از «کهریزک» تعللی در نظام مجرد فکری روشنفکران بزعم خود دینی و یا سکولار آن بوجود نمیاورد و اینان خود را همچنان در مقام «نظریه پردازی» یک جنبش باز هم به زعم ایشان بی نظریه میبینند. نظریه های جنبش سبز اما–اگر ما به بطن جامعه متحرک و تاریخی و نه به مجردات ذهنی روشنفکران بتواره-زده رجوع کنیم–سی سال است که در دل خیابانها وحشتزده و سر و دلهای شکسته مردم ما در یک حکومت جائر جابر چاقو کش سر گردنه بگیر دروغگوی مطلق گرای دانشگاه تصفیه بکن قائل به انقلابات احمقانه فرهنگی شکل گرفته، و امروز با فریاد و خروش از دل سرودها و آواز ها و شعار ها و رنگها رقصان در جنبش سبز به وجد و سما در آمده است. نظریه های جنبش سبز فارغ از تخیل محدود روشنفکران بقول خودشان دینی و یاغیردینی نهفته در خشم و خروش ضرباهنگ های شاهین نجفی است، در غریو غریبانه محسن نامجو، در سینمای دردناک جعفر پناهی، در عکس های مظلوم و دلیرانه زنده یاد بهمن جلالی، در شعر خروشان اسماعیل خویی، در نجابت و فروتنی نظری محمد مجتهد شبستری، در دقت نظر نوشین احمدی خراسانی ودر بسیاری نشانه های ارجمند دیگر یک ملت و ذهنییت خلاق و برخاسته و رو بجلو است که دیگر خوشبختانه منتظر هیچ پیر و مراد و الهیات پرداز نابهنگام و عقب مانده ای نیست که هنوز مانده تا حتی مولفه های زمان خود را ببیبند و بشناسد چه برسد تا بر آنها نظریه ای بتراشد.

فراسوی بتوارگی افراطی استعارات «داخل و خارج از وطن» و عوارض سوء ناشی از آن جهان و جغرافیایی هست که در آن ما جملگی جزیی لا یتجزی از کل کشور خود و بدنه جنبش سبزیم. بعضی ایرانی ها در تهران و برخی در شیراز و عده ای هم در لندن و شماری هم در ژاپن زندگی میکنند. ایران صرف وجودی یک تصور آجل است، حضور غالب یک تعهد و یک تعلق. به عنوان بخشی از جنبش سبز ما همه مخیر هستیم به عقاید و مواضع خودمان در عین وقوف بر جائز الخطا بودنمان. ولی این تصور که چون ما در تهران زندگی نمیکنیم بنا بر این باید فقط بلند گوی کسانی باشیم که در آنجا زندگی میکنند خطاست. ما بلند گو نیستیم. ما انسانیم و خودمان هم خودمان را ایرانی میدانیم و این ایرانی بودن را نه محمد رضا پهلوی به ما داده است و نه علی خان خامنه ای میتواند از ما پس بگیرد. زندگی نکبت بار زیر یک حکومت فاشیست دینی متبلور همان ترسی بوده است که آقای جودکی از آن یاد میکند و ما را به فراست از آن بر حذر میدارد. در ذهن هر مبارز فرزانه ای که سی سال گذشته را در ایران زندگی کرده یک «مینی حسین شریعتمداری» مقیم است و آنها را از پر و پا قرص ترین خوانندگان جفنگیات «کیهان» او کرده است. بسیاری از مواضع خودشان را هم ایشان در همیاری با نهضت سبز اگاهانه و نا خودآگاهانه اول با سر مقاله فردا صبح این حضرت شریعتمدار اول چک میکنند ببینند او چگونه عکس العمل خواهد کرد و بعد هم آنها در مواضع خودشان تعدیل لازم را میدهند که مبادا به تریش قبای شریعتمداری ایشان بر بخورد. در این میان آدم ها ی یک لا قبایی که خوشبختانه/بدبختانه طی سی سال گذشته در تهران نبوده اند و پرت و پلا های «کیهان» هم طبیعتا برایشان معنی و مفهومی ندارد هم شاید مجاز و مخیر به نقطه نظر های متفاوتی باشند که در شکل گیری شعور جمعی ما بلکه بیربط نباشد.

در آنسوی بتوارگی تهرانمرکز «وطن» جهان و جغرافیای دیگری هست که مفهوم وسیعتر و دقیقتری از «ایران» بدست میدهد. امروز به دلیل مهاجرتهای کارگری و یا کوچ طبقه متوسط و یا تبعیدهای سیاسی پی در پی زبانهای انگلیسی، فرانسه، آلمانی، یا سوئدی همان قدر زبان های متعلق به ایرانیان هستند که زبان فارسی. چطور است که ما از غزالی گرفته تا ابن سینا تا ملا صدرا را که قسمت اعظم نوشته های آنها به عربی است به حق ایرانی میدانیم ولی امیر نادری را «خارج از کشور» قلمداد میکنیم چونکه فیلم هایش دیگر به زبان انگلیسی است. بعد مکانی هم همین حکم را دارد. چطور است که ما مولانا جلال الدین رومی را که قسمت عمده عمرش را در ترکیه فعلی گذارند باز هم به حق ایرانی میدانیم، ولی اسماعیل خویی میشود «شاعر در تبعید.» وقتی که ما رومی و ملا صدرا را کنار هم بگذاریم، که یکی اصلا در ایران امروز ما زندگی نکرده و دیگری اکثر کتابهایش را به عربی نوشته، به جغرافیای وجودی برتری از «وطن» میرسیم که میلیونها ایرانی را از سبزوار تا کیوتو پی صندوق های رای میبرد تا (فرض بفرمایید) به آقای میر حسین موسوی رای بدهندو بعد هم حق داشته باشند که بپرسند «رای من کجاست؟» میزان در نتیجه رای مردم است (بقول قائلش)، و ایران جاییست–هر جایی–که یک صندوق رای برای انتخاباتی در ایران وجود داشته باشد و زن یا مردی ایرانی هم دفعتا در جلوی آن صندوق رای «سبز» شود تا از این گذر از یک مفهوم انتزاعی-عاطفی «ایرانی» بقول هگل » نمو-معنی» بیابد و به یک «شهروند ایرانی» تبدیل شود. جنبش سبز مردم ما در نتیجه و به تعبیری جشن تولد «شهروند ایرانی» است در هر کجای دنیا که ممکن است صندوق رایی در مقابل وی دفعتا «سبز» شود.

بتوارگی مفاهیم و صفات و قیود امری منحصرا منتزع و مجرد نیست. در کل بافت باور ها و تفکر نفوذ میکند. شکستن سد سکندر فاشیسم مزمن در فرهنگ سیاسی ایران فقط منحصر به فائق آمدن بر نشانه های شاخص آن مثل نهاد های «ولایت فقیه» یا «پدر تاجدار» یا کیش های شخصیت چپ و راست و طاق و جفت حسن ها صباح مونث و مذکر و حشاشین معاصر نیست. باید فکر را فاشیسم-زدایی کرد. هیچ فرقی بین علی خامنه ای و فلان روشنفکر دینی یا غیر دینی که تحمل سر سوزنی انتقاد و حتی یک سوال معصومانه را که آقایان چه نقشی در بنیان گذاری فکری و فلسفی و فرهنگی این استبداد دینی داشته اند وجود ندارد. تاریخنگاری انتقامجویانه «سکولار» از یک طرف و تاریخزدایی «روشنفکران دینی» در ردیابی و تیره شناسی این فاشیسم فکری از طرف دیگر مانع از رسیدن ما به حوزه عمومی سالم و خرد جمعی جهانشمولی خواهد شد. باید به دنبال گرایش های نهادینه شده در تفکر جزم اندیش و کلی گو و کلان باف و متکبر و از خود راضی گشت و مانند دملی آنها را از هم شکافت–منتهی فقط بقصد تصفیه و خشونت زدایی از کل ساحت فرهنگ سیاسی ما. نه فقط نهاد های سیاسی توتالیتر قرون وسطایی منسجم در یک استبداد دینی که کل تاریخ تفکر سی سال گذشته ایران محتاج به کالبد شکافی و آسیب شناسی است. فرهنگ سیاسی و تاریخ روشنفکری معاصری که از یک سو علی خامنه ای تمامیت گرا و از سوی دیگر روشنفکران مطلق اندیش قبیله گرا ی «این منم طاووس علیین شده» دینی و غیر دینی تولید کرده شدیدا محتاج خود شناسی و تعمیر است. اگر از چاله قبیله گرایی روشنفکری سی سال گذشته هنوز در نیامده به چاه «اتاق های فکر» چپ و راست–که نشانه مصیبت بار ترین جوانب سیاسی فرهنگهای سیاسی سلطه گر است و با شش ماو یک سال زندگی در امریکا به ابعاد ان نمیتوان پی برد–بیفتیم که باز هم آب بر همان آسیاب خواهد چرخید. فرهنگ روشنفکری معاصر ایران از چپ و راست و دینی و غیر دینی مبتلا به یک «استکهلم سیندروم» سی ساله بوده است–کل یک فرهنگ سیاسی به گروگان گرفته شده رگه های فکری معیوبی پیدا کرده که صرف تضاد بین روشنفکری دینی و مخالفان آن از مهمترین عوارض آن است.

باید از سد روشنفکران گذشت تا صف اول شهروندان را خیر مقدم گفت. باید استعاره «خاک ایران» به اصالت «رای مردم ایران» استحاله کند تا ما «میهن» خود را بصورت یک «جمهوری» پس بگیریم. میهن ما فقط در چنگ دولت غاصب محمود احمدی نژاد نیست. بسیار از آن مهمتر و أجل تر «جمهوری» کشور ما هنوز گروگان بتوارگی «وطن» ماست. استعاره بتواره «داخل کشور» مبتنی بر فتیشیزه شدن (بتوارگی) «خاک ایران» است، همان خاکی که شاملو را به ایران برگرداند تا بسراید که «من چراغم در این خانه میسوزد» و همان خاکی که اسماعیل خویی را نیز بر آن داشت تا در جواب شاملو از لندن بشکوایه بسراید:

چراغتان میفرمایید در آنجا میسوزد

چراغ و چشم شما روشن باد! …

مگر چراغک ناچیز من به کجا میسوزد

و یا چرا میسوزد؟

مشاعره تلویحی بین دو شاعر نامدار ما شاملو از تهران و خویی از لندن نمودار مسجل گذار تاریخی مفهوم «وطن» از مقوله ای ماهوی به مقوله ای وجودی بوده است. به عبارت دیگر بعد از شعر جاودانه «از میهن آنچه در چمدان دارم» اسماعیل خویی «ایران» دیگر جایی است که ایرانیان زندگی میکنند–چه اهواز چه تهران چه سبزوار چه لندن چه قطب شمال چه جزایر کاراییب چه کره ماه و چه فیس بوک و چه تویتر.

شکستن بتوارگی استعاره «وطن» و تعمیم تعریف وجودی آن فراسوی یک درون و برون کاذب بی معنی حضور در آستانه و عبور از معبر مبارک شهروندی ما مردم ایران است–هر کجای عالم که صندوق رایی را در مقابل ما بگذارند که با اعتماد بتوانیم در آن برگه های رای خود را پر کرده و بیاندازیم–نه برای انتخاب هیچ «رهبری» که فقط برای انتخاب یک «رییس جمهور.» ایران فردای ما به روشنفکران کلی باف و کلان گوی و نظریه پرداز و جملگی غریق دریای توفانی تجارید ذهن انتزاعی خود (در فنجان وجود خویش البته) احتیاج ندارد. به صندوق رای احتیاج دارد–صندوق های رایی همانقدر مصون از خباثت اولیای فقاهت که از دید ملال آور مردمشناسان مشغول «تحقیقات میدانی‎» و یا فرمایشات واضعان نظریه هایی منتزع و مجرد و تاریخ -گریز که بی اختیار آدمی را یاد ان حکایت سعدی میاندازد که: منجمی به خانه در آمد یکی مرد بیگانه را دید با زن او به هم نشسته دشنام و سقط گفت و فتنه و آشوب خاست. صاحب دلی که برین واقف بود گفت:

تو بر اوج فلک چه دانى چیست که ندانى که در سرایت کیست

Advertisements

2 پاسخ

  1. نقدی بر مواضع و مصاحبه‌های مهندس عزت‌الله سحابی عزت‌الله سحابی توان مردم را باور ندارد
    […] یک هموطن خارج از کشور به عزت‌الله سحابی. آرش جودکی • وطن کجاست؟ حمید دباشی • نامه‌ی سحابی در آرای بنی صدر؛ محمود دلخواسته • […]
    حقیقت نیوز

  2. مطلب به نیت یک مقاله سیاسی-انتقادی خسته کننده و مطول بود. اما در تعریف دقیق از موضوع فتیش و بتوارگی دکتر دباشی حق مطلب را با تجربه معلمی طولانی اش به خوبی ادا کرده و خیلی خوب و قابل فهم و بدور از پیچیدگی نوشته است. از ایشان که خوشبختانه با وجود سکونت طولانی در آمریکا همچنان نثر فارسی بسیار شیوا و رسایی دارند خواهش می کنم درسهایی مانند همین مقاله به زبان فارسی برای عوام و دانشجویان ایرانی تقریر کنند که فایده اش حتماً از نامه سرگشاده نویسی و جواب دادن به این سیاستمدار و آن روزنامه نگار خیلی بیشتر و مانگار تر است.

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: